Intakes: van vuurpeloton naar vertrouwen
Ik herinner me de intakes die ik deed als tester nog vrij aardig. Elk gesprek voelde als een rondje vuurpeloton: in een halfuur allerlei venijnige vragen beantwoorden die als kogels om je oren vlogen, en dan maar hopen dat je er levend doorheen kwam. Dat lukte meestal, maar ik wist niet waarom. Collega's en managers kwamen niet veel verder dan "sommigen hebben nu eenmaal een hogere gunfactor." Een uitleg die niets uitlegt.
Het geheim van de gunfactor
Drie jaar geleden begreep ik eindelijk wat die gunfactor eigenlijk is. Een collega stelde de vraag: "Waarom moeten jullie nog een intake doen? Op basis van het cv weten ze al dat je het kunt." Na tien minuten discussie kwamen we op het antwoord: het gaat om vertrouwen. Je cv zegt dat de papieren versie van jou het kan. De intake gaat over de vraag of de echte versie van jou het ook kan.
Onderzoek van Harvard toont aan dat vertrouwen in de kern bestaat uit drie bouwblokken: logica, authenticiteit en empathie. Logica betekent een stevig verhaal. Zijn je feiten helder en je conclusies goed gebouwd op die feiten? Empathie is laten zien dat je de situatie van je gesprekspartner begrijpt en er iets mee wilt. Authenticiteit is de gevaarlijkste van de drie: zodra je de indruk wekt je beter of anders voor te doen dan je bent, verlies je vertrouwen, en dat is bijna niet meer te repareren.
Voorbereiding: de STARR-methode
Een goede manier om logica én authenticiteit samen te brengen, is de STARR-methode. Het staat voor Situatie, Taak, Actie, Resultaat en Reflectie. Je bereidt een handvol verhalen voor die samen je competenties afdekken. Geen abstracte claims, maar concrete momenten.
Een voorbeeld. Stel dat een interviewer vraagt: "Heb jij moed?" Dan klinkt "Ja, ik ben best moedig" vrij leeg. Een STARR-antwoord klinkt anders: "Het was een stormachtige nacht in 2008. Ik liep in mijn eentje over straat toen een vrouw op een fiets voorbijscheurde, achtervolgd door een auto. Ze werd tweehonderd meter verderop op het trottoir klemgereden. Ik liep erheen, stak mijn hoofd door het autoraampje en vroeg de bestuurder rustig of er problemen waren. Na enig gebrabbel reed hij weg. Later heb ik me wel bedacht dat het ook heel anders had kunnen aflopen." Dat verhaal laat moed zien zonder het woord ook maar één keer te noemen.
Empathie voeg je toe met een gerichte vervolgvraag: "Ik hoor niet vaak een vraag over moed in een intake. Wat maakt dat bij jullie zo belangrijk?"
STARR's schud je niet zomaar uit je mouw. Oefen ze, voor de spiegel, met je partner, met een collega. Met genoeg voorbereiding verandert het vuurpeloton in een gewoon gesprek.
Vier dingen die je beter niet doet
In de afgelopen jaren heb ik collega's begeleid bij intakevoorbereiding. Daardoor is een redelijk consistent beeld ontstaan van wat er misgaat.
Lepel je cv niet op: Dat is de interviewer al bekend, anders zat je er niet. Gebruik de tijd voor iets wat het cv niet kan vertellen.
Let op wanneer het gesprek wegzakt: Als je gesprekspartner begint af te haken, stop dan met praten. Je verhaal doet het even niet. Ben je zelfverzekerd genoeg, benoem het dan gewoon. Negen van de tien keer verbetert dat de sfeer.
Vermijd wat ik teflontaal noem: "Ik breng graag mensen bij elkaar om tot betere oplossingen te komen. Vanuit mijn achtergrond ben ik in staat die elementen bij mensen naar boven te halen die de synergie van de groep verbetert." Hoog over, onkwetsbaar, inhoudsloos. Het klinkt vlot maar zegt niets, en dat voelt een interviewer.
Stel vragen: Geen vragen stellen is funest. Je zegt ermee: ik ben niet geïnteresseerd in jou. Zie een intake als een speeddate waarbij je wél wil weten wie je tegenover je hebt. Bereid vragen voor, en als ze tijdens het gesprek al beantwoord zijn, zeg dat dan gewoon.
Een intake is geen examen dat je haalt of niet haalt. Het is een gesprek over vertrouwen, en die toon zet je zelf.
Door Bas Kruip
